Lud Komba z Ghany otrzymał Biblię po 16 latach pracy nad jej tłumaczeniem
Po 16 latach intensywnych prac nad tłumaczeniem lud Komba w Ghanie otrzymał całą Biblię w swoim języku. Podczas uroczystości, która odbyła się w zeszłym miesiącu, pastor dr John Kwesi Addo Jnr., sekretarz generalny Towarzystwa Biblijnego Ghany (BSG), podkreślił, że to wydarzenie nie tylko umocni wiarę, lecz także pomoże ocalić język i kulturę Komba przed zapomnieniem.
– To było coś więcej niż zwykła uroczystość. To było wydarzenie kulturalne, które zjednoczyło całą społeczność: chrześcijan, wodzów plemiennych, starszyznę i muzułmanów – wszyscy razem świętowali 16 lat wytrwałej pracy tłumaczy – poinformowało BSG w oficjalnym oświadczeniu.
Towarzystwo Biblijne Ghany współpracowało z organizacją Lutheran Bible Translators, mając nadzieję, że Biblia w języku Komba „będzie kształtować życie, wzmacniać rodziny i przeciwdziałać moralnemu upadkowi”.
Lud Komba zamieszkuje północno-wschodnią część Ghany. W odróżnieniu od wielu sąsiednich grup etnicznych, Konkomba nie mają scentralizowanej struktury wodzowskiej – życie społeczne organizuje się wokół rodów, klanów, starszyzny wiosek oraz lokalnych liderów religijnych i duchowych.
Tradycyjnie światopogląd Komba opierał się na wierzeniach przodków i duchów natury – wierzono, że zamieszkują one rzeki, drzewa i ziemię. Obrzędy prowadzone były przez tradycyjnych kapłanów i uzdrowicieli.
Wielu Konkombów przyjęło chrześcijaństwo, podczas gdy inni wyznają islam, ale tradycyjne wierzenia wciąż mają wpływ na niektóre społeczności.
Według Lutheran Bible Translators, pierwsza wspólnota chrześcijańska wśród ludu Komba została założona w latach 50. XX wieku przez baptystycznych misjonarzy w miejscowości Namong. W latach 80. XX wieku misjonarze luterańscy, Tim i Beth Heiney, przybyli do Ghany, by działać w regionie zamieszkanym przez Konkomba.
W 1968 roku władze kościelne powierzyły pastorowi Walterowi Demossowi i jego żonie Helenie misję zakładania kościołów i szkolenia lokalnych liderów w północnej Ghanie. Choć ich celem była posługa wśród ludu Moba, pastor Demoss został również mentorem młodego człowieka z ludu Komba – pastora Samuela Konlaana.
To właśnie pastor Konlaan zwrócił uwagę, że istniejące wówczas tłumaczenie Biblii było trudne do zrozumienia z powodu różnorodności dialektów w języku Komba.
Po latach przygotowań, w 2005 roku rozpoczęto oficjalnie tłumaczenie Nowego Testamentu. W skład zespołu weszli m.in.: Elijah Matibin – koordynator projektu z doświadczeniem w pracy nad zaangażowaniem biblijnym i alfabetyzacją, David Federwitz – doradca ds. alfabetyzacji, pastorzy Samson Bilafanim i Emmanuel Mananyina – tłumacze, James Adongo Wajak – tłumacz, Nathan Esala – językoznawca i doradca tłumaczeniowy oraz dr Fabian Dapila – konsultant tłumaczeniowy.
Jak podkreśla Lutheran Bible Translators, społeczność lokalna odegrała kluczową rolę w procesie tłumaczenia, dbając o to, by tekst był zrozumiały i odpowiadał na potrzeby wiernych.
– Zespół tłumaczy przesyłał drukowane wersje tekstów do recenzji. W niektórych projektach recenzenci spotykają się wspólnie, jednak w przypadku Komba każdy recenzent zgłaszał uwagi indywidualnie – wyjaśnia organizacja.
1 listopada 2014 roku społeczność Komba zebrała się, by świętować otrzymanie Nowego Testamentu. Pastor Mananyina wyraził wtedy wielką radość:
– „Czytanie Biblii stało się częścią mojego ludu. Robią ą ją każdego dnia. Nauczyli się czytać i teraz mogą głosić Słowo – czego wcześniej nie byli w stanie robić, bo nie rozumieli tekstu.”
Wkrótce po tej uroczystości, w 2015 roku, rozpoczęto prace nad tłumaczeniem Starego Testamentu. Elijah Matibin objął funkcję koordynatora projektu KOLIBITRAP. Aby rozpocząć działania, podpisano porozumienie (MOU) pomiędzy Lutheran Bible Translators, Kościołem Ewangelicko-Luterańskim Ghany, KOLIBITRAP oraz Towarzystwem Biblijnym Ghany.
W tym okresie nagrano również Nowy Testament w wersji audio i połączono go z tekstem, tworząc aplikację mobilną. Dziś organizacja One Way Africa udostępniła już całe Pismo Święte w formie audio, aby jeszcze bardziej zwiększyć jego dostępność.
Dzień wcześniej, 2 listopada, Towarzystwo Biblijne Ghany zaprezentowało również Biblię w języku Dagaare, nad którą prace trwały 18 lat. Mieszkańcy regionu Upper West, posługujący się językiem Dagaare, w większości są katolikami lub należą do innych wyznań chrześcijańskich; część wyznaje islam.
– Rozległy plac przed katedrą św. Andrzeja wypełnił się ludźmi z każdego zakątka regionu: mężczyznami, kobietami, dziećmi, pastorami oraz ministrem regionalnym – wszyscy przybyli, by być świadkami tego historycznego momentu – relacjonuje BSG.
W raporcie z 2023 roku Towarzystwo Biblijne Ghany zwróciło uwagę, że brak wsparcia finansowego poważnie ogranicza ich działalność. Organizacja szacuje, że koszt przetłumaczenia jednego wersetu wynosi 20 dolarów, co przekłada się na łączny koszt 622 040 dolarów (ok. 7,2 miliona cedi ghanejskich) na przetłumaczenie całej Biblii w jednym języku w ciągu 10–15 lat.
Autor: Vincent Matinde
Źródło: Christian Daily
