Reformacja. Sukces czy porażka?

Kiedy rozpoczęła się reformacja? 500 lat temu czy może kilka stuleci wcześniej? Czy reformacja bez Marcina Lutra byłaby możliwa? Czy rzeczywiście osłabiła ona Kościół katolicki, czy może wręcz przeciwnie: ocaliła go? Jak bardzo zmieniła świat, wykraczając mocno poza sferę kościelną? Czy Polska mogła stać się krajem protestanckim?

Na te i inne pytania stara się odpowiedzieć w swojej książce Włodzimierz Tasak. Autor podkreśla także, że reformacja to nie tylko Luter, spory teologiczne i rozłam w Kościele. To fascynująca historia zarówno wykorzystanych, jak i zmarnowanych możliwości ukształtowania świata na nowo. To również zjawisko, które znacznie wyraźniej wywarło wpływ na dzieje Polski, niż nam się dziś wydaje. Mamy nadzieję, że ukazany przez Autora sposób rozumienia i prezentowania historii reformacji zainteresuje czytelników i zachęci do dalszego jej poznawania.

WŁODZIMIERZ TASAK jest absolwentem studiów historycznych na Uniwersytecie Gdańskim oraz studiów teologicznych w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, gdzie obronił także doktorat z teologii. Wieloletni wykładowca historii Kościoła w Wyższym Baptystycznym Seminarium Teologicznym w Warszawie, a także redaktor prowadzący serii wydawniczej „Wielkie tajemnice II Wojny Światowej” oraz miesięczników „Słowo Prawdy” i „Teraz i zawsze”.

Tłumacz literatury wojskowo-historycznej i teologicznej, autor licznych artykułów z obu tych dziedzin. Autor książki Historia statusu prawnego Kościoła Baptystycznego w Polsce w latach 1918-1997 (2015). Obecnie pastor w Kościele Chrześcijan Baptystów i nauczyciel historii w prywatnym liceum.

Dane techniczne:

Data i miejsce wydania: Warszawa 2017
Autor: Włodzimierz Tasak
Liczba stron: 408
Wydawca: Oficyna Wydawnicza VOCATIO

Rekomendacja

Książka Włodzimierza Tasaka to zaproszenie do debaty nad religijnym i kulturowym (ale też gospodarczym, politycznym i społecznym) ożywieniem, które dokonało się u progu Europy nowożytnej za sprawą Marcina Lutra. Znajdziemy w niej subiektywną, co Autor podkreśla już na wstępie, próbę oceny fenomenu, jakim była reformacja.Tytułowe pytanie domaga się skonkretyzowania. Dlatego w kolejnych rozdziałach znajdziemy omówienie zjawisk związanych z ruchem reformacyjnym, jego wpływem na Kościół katolicki, Europę i świat. Obok ścisłych danych historycznych, ukazujących tło i przebieg omawianych wydarzeń, Autor – w ramach historii kontrfaktycznej – podjął próbę przedstawienia innych, możliwych scenariuszy i ich konsekwencji dla dziejów Europy i Rzeczypospolitej.

Prezentowane tezy mogą wydawać się śmiałe i kontrowersyjne, ale prowokują i bez wątpienia pobudzają wyobraźnię, stając się doskonałym materiałem do dyskusji. Na naszym rynku wydawniczym to bodajże pierwsze tego typu dzieło w odniesieniu do reformacji. Doskonale się składa, że wychodzi w pięćsetną rocznicę wystąpienia Lutra.

prof. UG, dr hab. Wojciech Gajewski historyk Kościoła

Fragment książki

1176 – początek działalności Piotra Valdy

Pod wieloma względami Piotr Valdo (znany też jako Valdès, Vaudès, Waldo, Vaux, po łacinie Valdesius) jest protoplastą sławniejszego od siebie Franciszka z Asyżu. Wiemy o nim tak niewiele, że zdaje się postacią niemal legendarną – bez znanego czasu i miejsca urodzenia (jak również śmierci), bez zachowanego jakiegokolwiek wizerunku z epoki, nawet co do nazwiska nie mamy pewności, która jego wersja jest prawdziwa; nie pozostawił też po sobie żadnych pism. A jednak ruch, który zapoczątkował bez mała osiemset pięćdziesiąt lat temu, przetrwał do dziś w postaci włoskiego Ewangelickiego Kościoła Waldensów (wł.
Chiesa Evangelica Valdese).

Skąd się wziął jako prekursor ruchu ubogich? Za początek jego działalności przyjmuje się rok 1176. W dziejach ówczesnego chrześcijaństwa zachodniego na czoło wybijają się dwa istotne zjawiska: konflikt cesarzy z papieżami o supremację w Europie, który swą kulminację przeżył w roku 1122 w postaci ugody wormackiej, oraz wyprawy krzyżowe zapoczątkowane w roku 1096. Nieco w tle tych wydarzeń mieszczą się dwa inne, które również mogły wywrzeć wpływ na naszego bohatera.

Chodzi o reformy zakonów i dualistyczną herezję katarów (albigensów).

Pierwsze z tych wydarzeń jest o tyle istotne, że pokazuje uwikłanie Kościoła w sprawy doczesne, i to na poziomie wielkiej polityki, z kolei trzecie z nich związane jest z niezwykle silnym i wpływowym w średniowieczu ruchem monastycznym. Choć rodził się on w atmosferze całkowitego poświęcenia Bogu w oderwaniu od uroków życia doczesnego, to po pewnym czasie wciąż natrafiał na ten sam problem: rosnący majątek zakonów powodował, że pierwotne ideały służebności często ustępowały miejsca pragnieniu prowadzenia wygodnego życia.

Z kolei czynnik drugi wiąże się z ostatnim z wymienionych, jako że krucjaty, z jednej strony, rozbudzały gorliwość religijną, z drugiej zaś, przyczyniły się do łatwiejszego rozprzestrzenienia się w Europie nowych wierzeń i odmiennych typów duchowości.

Wszystko to razem wzięte sprawia, że od drugiej połowy XII wieku coraz mocniej narastają w Europie dążenia do szukania innego sposobu na rozwijanie życia duchowego, niż proponuje instytucjonalna religia.